Definicja, przyczyny i objawy zapalenia cewki moczowej
Zapalenie cewki moczowej to stan zapalny układu moczowo-płciowego, który może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe lub grzybicze. Objawia się pieczeniem podczas oddawania moczu, częstszą potrzebą korzystania z toalety i nieprawidłowym wyciekiem z cewki moczowej.
Jakie jest podłoże problemu – rzeżączkowe czy nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej?
Infekcja może wynikać z bezpośredniego kontaktu z zakażonym partnerem seksualnym lub być konsekwencją nadmiernego namnożenia patogenów bytujących w układzie moczowo-płciowym. U osób aktywnych seksualnie czynnikiem sprawczym są najczęściej drobnoustroje przenoszone drogą płciową, natomiast w innych przypadkach zakażenie rozwija się na skutek zaburzenia równowagi mikroflory układu moczowego.
Rozróżnienie rzeżączkowego i nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej opiera się na badaniach mikrobiologicznych.
- Infekcja wywołana przez Neisseria gonorrhoeae (rzeżączkę) charakteryzuje się ropną wydzieliną z cewki moczowej i silnym bólem podczas oddawania moczu.
- Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej najczęściej jest spowodowane przez Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium lub Ureaplasma urealyticum i może przebiegać łagodniej, z mniej intensywnymi objawami.
Jak odróżnić zapalenie cewki moczowej od innych chorób układu moczowego?
Postępowanie opiera się na analizie występujących objawów i wyników badań laboratoryjnych. Diagnostyka zapalenia cewki moczowej obejmuje badanie moczu, posiew i testy PCR w kierunku bakterii i wirusów przenoszonych drogą płciową.
- W przypadku zapalenia cewki moczowej ból pojawia się na początku oddawania moczu i najczęściej dotyczy ujścia cewki moczowej. Może pojawiać się wydzielina o śluzowym lub ropnym charakterze, ale gorączka i ból lędźwiowy nie występują.
- Zapalenie pęcherza wiąże się z częstym oddawaniem moczu i bólem nasilającym się pod koniec mikcji. W niektórych przypadkach obserwuje się krew w moczu.
- Odmiedniczkowe zapalenie nerek powoduje silny ból w okolicy lędźwiowej, wysoką gorączkę, dreszcze i osłabienie.
Nieleczone zakażenie może prowadzić do powikłań, dlatego w momencie pojawienia się pierwszych objawów zaleca się jak najszybsze wdrożenie terapii farmakologicznej. Postępowanie opiera się na antybiotykach, lekach przeciwwirusowych lub przeciwgrzybiczych – w zależności od lokalizacji i przyczyny zakażenia. To bardzo ważna kwestia. Decyzję o wyborze preparatu podejmuje lekarz po analizie wyników badań mikrobiologicznych. U niektórych kobiet i mężczyzn stosuje się także terapie wspomagające.
Jakie leki stosuje się w leczeniu zapalenia cewki moczowej?
Leczenie farmakologiczne dobiera się na podstawie przyczyny zakażenia. Najczęściej stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania, a w przypadkach infekcji wirusowych i grzybiczych – leki przeciwwirusowe lub przeciwgrzybicze. Wspomagająco stosuje się również środki przeciwzapalne i leki objawowe, które zmniejszają stan zapalny oraz łagodzą ból i uczucie pieczenia podczas oddawania moczu.
Zapalenie cewki moczowej – leki przeciwbakteryjne
Antybiotyki są podstawą terapii bakteryjnego zapalenia cewki moczowej. Wybór substancji zależy od rodzaju patogenu oraz jego wrażliwości na określone leki.
W infekcjach wywołanych przez Chlamydia trachomatis oraz Mycoplasma genitalium stosuje się antybiotyki makrolidowe i tetracyklinowe. Zakażenia rzeżączkowe wymagają podania cefalosporyn lub fluorochinolonów.
Substancje stosowane w leczeniu infekcji bakteryjnej to:
- azytromycyna (Sumamed, Azitrox, Macromax),
- doksycyklina (Doxycylina TZF, Unidox Solutab),
- ceftriakson (Biotrakson, Tartriakson),
- cyprofloksacyna (Cipronex, Proxacin, Ciprofloxacin Kabi),
- lewofloksacyna (Levalox, Tavanic),
- metronidazol (Metronidazol Polpharma, Trichopol, Flagyl).
Furagina – substancja czynna popularnych tabletek na zapalenia pęcherza
Chociaż furagina jest kojarzona z preparatami na zapalenie pęcherza, tak jej skuteczność w przypadku zapalenia cewki moczowej spowodowanego bakteriami jest znacznie mniejsza.
Furagina (furazydyna) to substancja stosowana w leczeniu niepowikłanych zakażeń dolnych dróg moczowych. Należy do grupy chemioterapeutyków z pochodnych nitrofuranu. Działa przeciwbakteryjnie, ale nie jest klasyfikowana jako antybiotyk. Ogranicza namnażanie bakterii poprzez zaburzenie ich metabolizmu oraz uszkodzenie struktury DNA.
Jest skuteczna przeciwko Escherichia coli – bakterii, która najczęściej powoduje zakażenia układu moczowego. Wykazuje także aktywność wobec innych drobnoustrojów (m.in. Klebsiella pneumoniae i Enterococcus faecalis), jednak nie działa na Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae czy Mycoplasma genitalium – czyli zgodnie z powyższymi informacjami – na patogeny, które najczęściej powodują infekcje błony śluzowej cewki moczowej. Ze względu na ograniczony zakres działania, furagina nie jest pierwszym wyborem w terapii tego zakażenia.
Może być stosowana jako alternatywa w sytuacjach, gdy problem dotyczy także pęcherza moczowego, ale tylko wtedy, gdy badania mikrobiologiczne potwierdzą wrażliwość bakterii na ten lek bez recepty.
Leki przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe w leczeniu zapalenia cewki moczowej
Grzybicze zapalenie cewki moczowej występuje rzadziej i najczęściej jest wywołane przez Candida albicans. Infekcja grzybicza może wystąpić u osób z osłabioną odpornością, po antybiotykoterapii lub u pacjentów stosujących leczenie immunosupresyjne. Terapia skupia się na podawaniu preparatów doustnych oraz środków miejscowych, które eliminują drożdżaki z układu moczowego.
Leki przeciwwirusowe w zapaleniu dróg moczowych
Infekcje wirusowe układu moczowego są najczęściej związane z zakażeniem wirusem opryszczki pospolitej (HSV). Objawy obejmują ból, owrzodzenia oraz pieczenie podczas oddawania moczu. Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwwirusowych, które ograniczają namnażanie wirusa i skracają czas trwania infekcji.
Leki przeciwzapalne i objawowe stosowane wspomagająco
Leczenie wspomagające uwzględnia leki dostępne bez recepty – niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz środki łagodzące ból i pieczenie. Preparaty nie eliminują przyczyny infekcji, jednak pomagają złagodzić dolegliwości.
Na objawy zapalenia cewki moczowej i innych zakażeń układu moczowego mogą pomóc:
- ibuprofen – niesteroidowy lek przeciwzapalny, zmniejszający ból i obrzęk;
- paracetamol – środek przeciwbólowy stosowany w celu złagodzenia dyskomfortu podczas oddawania moczu;
- drotaweryna – lek rozkurczowy, który zmniejsza napięcie mięśniowe cewki moczowej i ułatwia mikcję;
- lidokaina – stosowana miejscowo w celu zmniejszenia pieczenia i bólu.