Chlamydia – objawy i przyczyny chlamydiozy (zakażenia Chlamydia trachomatis)

Chlamydiozy to grupa chorób zakaźnych wywoływanych przez bakterie z rodzaju Chlamydia. To ważne doprecyzowanie, bo słowo „chlamydia” w uproszczeniu bywa używane zamiennie tylko z jedną konkretną chorobą przenoszoną drogą płciową.

Czytaj dalej i dowiedz się, czym cechują się bakterie z rodzaju Chlamydia, dlaczego najwięcej uwagi poświęca się jednemu gatunkowi i jakie dolegliwości powodują infekcje.

Czym są chlamydiozy i chlamydie – o czym dokładnie mówimy?

Same chlamydie są bakteriami, ale dość nietypowymi. Nie potrafią samodzielnie produkować energii, dlatego żyją i namnażają się wyłącznie wewnątrz komórek gospodarza – bez komórki człowieka (lub zwierzęcia) nie są w stanie przetrwać.

Ich cykl życiowy przebiega w dwóch głównych formach. Rozróżnia się:

• ciałko elementarne – formę zakaźną, „transportową”, która wnika do komórki;
• ciałko siateczkowate – formę aktywną metabolicznie, namnażającą się w jej wnętrzu.

Jakie choroby wywołują chlamydie?

W literaturze opisuje się kilkanaście gatunków chlamydii. Znaczenie kliniczne ma kilka z nich, ale najczęściej mówi się o trzech:

• Chlamydia trachomatis;
• Chlamydia pneumoniae;
• Chlamydia psittaci.

Dlaczego właśnie o nich? Ponieważ odpowiadają za zdecydowaną większość infekcji ludzi. Wywołują najpowszechniejsze i najlepiej opisane choroby – zapalenia układu moczowo-płciowego, zakażenia dróg oddechowych oraz ornitozę (chorobę odzwierzęcą).

Pozostałe gatunki:

• są rzadko wykrywane u człowieka;
• mają marginalne znaczenie epidemiologiczne;
• częściej dotyczą zwierząt niż ludzi.

Chlamydia trachomatis

C. trachomatis atakuje głównie nabłonek dróg moczowo-płciowych i narządy płciowe, ale może także zajmować spojówki i odbytnicę.

Najczęściej wywołuje:

• zapalenie cewki moczowej;
• zapalenie szyjki macicy u kobiet;
• zapalenie najądrzy u mężczyzn;
• zapalenie gardła;
• zapalenie spojówek i zapalenie płuc (u noworodków);
• jaglicę – zapalenie spojówek, które może prowadzić do ślepoty (przypadki odnotowuje się tylko w określonych rejonach świata).

Chlamydia pneumoniae

Ten gatunek jest związany głównie z układem oddechowym. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową.

Chlamydia pneumoniae może wywoływać:

• zapalenie gardła i zatok;
• zapalenie oskrzeli;
• atypowe zapalenie płuc.

W tym przypadku mogą wystąpić objawy, które uznaje się za niecharakterystyczne, m.in. suchy kaszel, chrypka, uczucie zmęczenia czy stan podgorączkowy. Dolegliwości rozwijają się stopniowo. Często bez nagłego pogorszenia stanu ogólnego. Dokładnie tak, jak w wielu przedłużających się infekcjach wirusowych.

Chlamydia psittaci

Ten gatunek odpowiada za ornitozę (papuzicę) – chorobę odzwierzęcą, którą człowiek może zarazić się od ptaków (domowych i dzikich).

Źródłem zakażenia są:

• wydzieliny dróg oddechowych ptaków;
• odchody;
• pióra i kurz.

U ludzi C. psittaci powoduje:

• objawy grypopodobne (gorączkę, bóle mięśni, dreszcze);
• zapalenie płuc, często o cięższym przebiegu;
• czasem powikłania ze strony wątroby, serca lub ośrodkowego układu nerwowego.

Chlamydia trachomatis – istotny patogen

W tym miejscu warto świadomie zawęzić temat. Dalej skupimy się na Chlamydia trachomatis. Właśnie z tym gatunkiem pacjenci i lekarze stykają się najczęściej.

Dlaczego najwięcej rozpoznań, badań i konsultacji dotyczy zakażeń wywołanych przez tę bakterię? Wynika to z faktu, że jej obecność może wiązać się z bardzo różnym obrazem klinicznym i odmiennymi dolegliwościami. Bardzo dobrze obrazują to listy konsekwencji zakażeń – w przypadku C. trachomatis lista jest najdłuższa.

Chlamydia trachomatis jako jedna z najczęstszych bakteryjnych infekcji przenoszonych drogą płciową

Zakażenie Chlamydia trachomatis należy do najczęściej rozpoznawanych infekcji bakteryjnych przenoszonych podczas kontaktów seksualnych.

Dane z różnych krajów pokazują podobny schemat:

• chlamydioza występuje często;
• wiele przypadków przebiega bezobjawowo;
• duża część osób pozostaje nieświadoma infekcji.

Droga przenoszenia jest ściśle związana z kontaktem z błonami śluzowymi. Do transmisji dochodzi podczas stosunków waginalnych, analnych lub oralnych. Zakażenie nie wymaga pełnoobjawowej choroby u partnera. Wystarczy obecność patogenu w wydzielinach.

Chlamydia – objawy zakażenia C. trachomatis

Po wniknięciu C. trachomatis do organizmu rozpoczyna się etap namnażania w komórkach nabłonka. Zakażenie rozwija się powoli. Dopiero narastający stan zapalny zaczyna powodować odczuwalne zmiany.

Okres inkubacji (czas od wniknięcia do pierwszych objawów) jest różny. Najczęściej mieści się w przedziale od 1 do 3 tygodni, choć u części osób dolegliwości pojawiają się wcześniej albo znacznie później. Tak jak pisaliśmy, zdarza się również brak objawów mimo trwającej infekcji.

Jeśli symptomy wystąpią, zwykle mają łagodny charakter – to jedna z przyczyn, dla których zakażenie bywa bagatelizowane albo mylone z innymi stanami zapalnymi.

Objawy chlamydii u kobiet

U kobiet C. trachomatis najczęściej kolonizuje szyjkę macicy.

Możliwe objawy to:

• upławy (nieprawidłowa wydzielina z pochwy);
• plamienia międzymiesiączkowe;
• krwawienie po stosunku;
• ból w podbrzuszu;
• ból podczas stosunku;
• nasilenie dolegliwości bólowych w trakcie miesiączki.

Przy szerzeniu się zakażenia do górnych odcinków dróg rodnych mogą pojawić się dolegliwości związane z zapaleniem narządów miednicy mniejszej – objawy ogólne (ból, gorączka i uczucie rozbicia).

Objawy chlamydii u mężczyzn

U mężczyzn zakażenie najczęściej dotyczy cewki moczowej.

Typowe objawy to:

• wydzielina z cewki moczowej;
• ból lub pieczenie podczas oddawania moczu;
• uczucie dyskomfortu w obrębie cewki;
• ból i obrzęk jądra (przy zapaleniu najądrza);
• uczucie ciężkości w mosznie.

Czy przebycie chlamydiozy w przypadku mężczyzn przebiega łagodniej? Część pacjentów opisuje objawy jako niewielkie, okresowe albo samoistnie ustępujące. Warto jednak spojrzeć na temat z innej strony. „Łagodniejszy przebieg” nie oznacza mniejszego ryzyka powikłań.

Pozagenitalne objawy zakażenia chlamydią (w gardle i odbycie)

Zakażenie może dotyczyć również lokalizacji pozagenitalnych. W tym przypadku charakterystyczne objawy pojawiają się niezależnie od płci.

W obrębie gardła:

• ból gardła;
• uczucie drapania;
• przewlekły stan zapalny;
• powiększenie węzłów chłonnych szyi.

W obrębie odbytu:

• świąd;
• pieczenie;
• ból;
• uczucie parcia.

Ryzyko zakażenia i objawy u noworodków

Ryzyko zakażenia C. trachomatis nie dotyczy wyłącznie osób aktywnych seksualnie. Bakteria może zostać przeniesiona z matki na dziecko. Do transmisji dochodzi najczęściej podczas porodu naturalnego. W takich przypadkach mówi się o zakażeniu drogą wertykalną.

Najczęstsze następstwa zakażenia to:

• zapalenie spojówek (pojawia się zwykle w ciągu kilku-kilkunastu dni po porodzie);
• zapalenie płuc (najczęściej między 2. a 12. tygodniem życia).

Zapalenie spojówek objawia się:

• zaczerwienieniem oczu;
• obrzękiem powiek;
• ropną lub śluzową wydzieliną.

Zapalenie płuc może przebiegać z:

• kaszlem;
• przyspieszonym oddechem;
• trudnościami w karmieniu.

W Polsce nie istnieje obowiązek rutynowego badania każdej ciężarnej w kierunku Chlamydia trachomatis.

Badanie jest zalecane w określonych sytuacjach, np.:

• przy objawach zachorowania;
• w grupach zwiększonego ryzyka;
• przy powikłaniach położniczych;
• w przypadku obciążonego wywiadu.

Wykrycie zakażenia w ciąży pozwala wdrożyć leczenie chlamydii (antybiotykoterapię), która wyraźnie zmniejsza ryzyko transmisji na dziecko.