Przedwczesny wytrysk – przyczyny, objawy i skutki. Kiedy zacząć leczenie?

Dla wielu mężczyzn to frustracja, wstyd i poczucie winy. Stymulacja seksualna, zamiast dawać radość, staje się źródłem stresu, a zbliżenie kończy się, zanim na dobre się zaczęło. Przedwczesny wytrysk to jedno z najczęstszych zaburzeń seksualnych. Jednak mężczyźni często milczą, bojąc się oceny i kontaktu z seksuologiem. Medycyna potrafi przedłużyć stosunek i opóźnić wytrysk – ćwiczeniami i przyjmowaniem leków. Jednak przed rozpoczęciem leczenia trzeba dotrzeć do sedna sprawy – poznać przyczyny i postawić właściwą diagnozę.

Czy zawodzi głowa, czy może somatyczny stan zdrowia wysyła sygnał alarmowy? Poznaj przyczyny i metody leczenia. Wejdź na drogę do odzyskania kontroli!

Przedwczesny wytrysk – czym jest i na czym polega?

Wytrysk (ejakulacja) jest złożonym mechanizmem, który obejmuje kilka następujących po sobie etapów, kontrolowanych przez nerwy i mięśnie. Zakłócenie procesu na którymkolwiek z poziomów może prowadzić do zbyt wczesnego zakończenia stosunku.

Mechanizm wytrysku składa się z trzech faz: emisji, wydalenia oraz orgazmu. W fazie emisji plemniki i wydzielina gruczołów transportowane są do tylnej części cewki moczowej pod wpływem skurczów mięśni gładkich. Faza wydalenia związana jest z odruchem rdzeniowym zachodzącym w momencie osiągnięcia „punktu bez powrotu”. Dochodzi wtedy do rytmicznych skurczów mięśni dna miednicy i cewki moczowej. Sam orgazm jest procesem mózgowym, który zazwyczaj towarzyszy fizycznym aspektom wytrysku.

Około 30% mężczyzn z wytryskiem przedwczesnym cierpi jednocześnie na problemy z erekcją. Dlatego często sami dążą do szybkiego wytrysku z obawy przed utratą wzwodu. Prowadzi to do utrwalenia błędnego koła lęku i dysfunkcji. Zjawisko to określa się terminem utraty kontroli nad erekcją i ejakulacją.

Rodzaje przedwczesnego wytrysku

W medycynie seksualnej (seksuologii) można wyróżnić następujące postacie przedwczesnego wytrysku:

• przedwczesny wytrysk pierwotny – problem z utrzymaniem erekcji i opóźnieniem szczytowania istnieje od momentu inicjacji seksualnej. Często podłożem są czynniki neurobiologiczne lub genetyczne;
• przedwczesny wytrysk wtórny (nabyty) – pojawia się u mężczyzny, który wcześniej kontrolował ejakulację. Przyczyny występowania przedwczesnego wytrysku w tej formie często wiążą się z chorobami ogólnoustrojowymi lub stresem;
• o zmienności naturalnej – wczesny wytrysk pojawia się nieregularnie i jest uznawany za odmianę normy fizjologicznej;
• zakłócenie ejakulacyjne podobne do przedwczesnego wytrysku – pacjent skarży się na krótki stosunek, mimo że obiektywny czas mieści się w granicach normy, wynosząc nawet do 6 minut.

Przedwczesny wytrysk – przyczyny

Leczenie przedwczesnego wytrysku wymaga poznania jego źródeł. Etiologia obejmuje dwa zasadnicze obszary:

• czynniki psychogenne;
• uwarunkowania organiczne.

Najczęściej przedwczesny wytrysk dotyczy obu mechanizmów – współistnieją i wzajemnie na siebie oddziałują.

Psychologiczny aspekt – stres i lęk

Przedwczesny wytrysk jest zaburzeniem, w którym mechanizmy psychiczne mogą zablokować odruchy ciała. Stres w pracy, konflikty w związku czy lęk przed niepowodzeniem mogą sprawić, że problem będzie nawracać.

Przyczyny fizyczne – nadwrażliwe prącie

Nadwrażliwość żołędzi prącia jest jednym z głównych czynników, szczególnie w przypadku przedwczesnego wytrysku pierwotnego. Nadwrażliwość receptorów czuciowych sprawia, że impulsy nerwowe wyzwalają ejakulację znacznie szybciej niż u zdrowych mężczyzn. W efekcie wytrysk zostaje aktywowany przy minimalnej stymulacji dotykowej.

Przy współwystępujących zaburzeniach erekcji, silny lęk zadaniowy powoduje podświadome skracanie stosunku. Powoduje to, że organizm uczy się reagować gwałtownie na każdy bodziec, co utrwala nawyk jako stały wzorzec zachowania.

Przyczyny zbyt szybkiego wytrysku związane ze stanem zdrowia

Przedwczesny wytrysk to zaburzenie, które ma związek z obniżonym poziomem serotoniny w mózgu. Serotonina odgrywa główną rolę w procesie hamowania ejakulacji. Częstą przyczyną jej niedoborów są: niski poziom magnezu, deprywacja snu i bezdech senny.

Choroby, na które cierpi pacjent, mogą stanowić podłoże problemu przedwczesnego wytrysku, m.in.:

• stany zapalne gruczołu krokowego – mogą dotyczyć od 52% do 64% pacjentów;
• choroby tarczycy – nadczynność występuje u ok. 2,2–15% pacjentów. Wyleczenie tarczycy często prowadzi do ustąpienia problemów;
• choroby neurologiczne – stwardnienie rozsiane jest częstą przyczyną wtórnej nieprawidłowości u młodych dorosłych (nawet u 80% pacjentów);
• nieprawidłowe poziomy neuroprzekaźników ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza serotoniny.

To, jak wygląda leczenie, jest zależne od przyczyn pojawiających się nieprawidłowości we współżyciu seksualnym. Im szybciej zostanie określona przyczyna i wdrożone leczenie, tym więcej szans na odzyskanie pełnej satysfakcji z życia intymnego.

Skutki przedwczesnego wytrysku dla relacji partnerskich

Skutki przedwczesnego wytrysku wykraczają poza sferę fizyczną i często wpływają na jakość relacji.

By ukryć swoje zakłopotanie, dystansuje się psychicznie tuż po zbyt wczesnym wytrysku. Bywa to błędnie interpretowane jako brak zaangażowania lub obniżenie atrakcyjności, co sprzyja narastaniu nieporozumień w związku.

Dla osoby, z którą współżyje mężczyzna, problemem jest nie tylko brak satysfakcji z życia seksualnego (orgazmu), ale przede wszystkim deficyt emocjonalnej bliskości. Dysfunkcja seksualna może prowadzić do rozpadu związku, jeśli nie zostanie podjęta terapia.

Przedwczesny wytrysk – leczenie. Kiedy udać się do specjalisty?

Jeśli wytrysk następuje zbyt szybko sporadycznie, nie ma powodu do niepokoju. Jeśli zdarza się regularnie lub trwa dłużej niż 6 miesięcy i powoduje dystres, należy udać się do lekarza.

W terapii przedwczesnego wytrysku leczenie dobiera się indywidualnie: leczenie farmakologiczne, psychoterapia lub połączenie obu metod.

Dostępne metody leczenia to m.in.:

• leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) – leki przeciwdepresyjne z tej grupy opóźniają orgazm jako „efekt uboczny”, co wykorzystuje się w terapii;
• leki miejscowe – kremy, spraye ze środkiem znieczulającym;
• ćwiczenia na przedwczesny wytrysk (np. technika start-stop).

Diagnostyka wytrysku przedwczesnego

Rozpoznanie i leczenie przedwczesnego wytrysku opiera się przede wszystkim na zgłaszanych dolegliwościach. Wywiad lekarski pozwala określić czas od rozpoczęcia penetracji do ejakulacji, który uznawany jest za najważniejsze kryterium rozpoznania.

Rozróżnia się trzy sposoby szacowania czasu: 

• obiektywny pomiar stoperem;
• subiektywna ocena pacjenta;
• ocena dokonana przez osobę pozostającą w relacji.

Oszacowanie czasu trwania zbliżenia dokonane przez osobę współżyjącą z mężczyzną bywa uznawane za wskaźnik bardziej obiektywny niż samoocena mężczyzny – pod wpływem stresu może drastycznie zaniżać długość stosunku.

Jeśli przyczyny przedwczesnego wytrysku nie zostały określone, nie można podjąć leczenia. Przyczyny i leczenie są ze sobą ściśle powiązane.

Wywiad seksuologiczny i ocena kontroli nad wytryskiem

Seksuolog lub urolog dla ustalenia obiektywnych wskaźników może zadać pytania m.in.:

• „Ile czasu mija od rozpoczęcia stosunku do wytrysku?”;
• „Czy zaburzenie seksualne występuje od zawsze”?;
• „Czy dysfunkcja występuje tylko w nowej relacji”?.

Standardem diagnostycznym są kwestionariusze takie jak:

• PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic Tool);
• IPE (Index of Premature Ejaculation)

Kwestionariusz PEDT ocenia kontrolę, częstotliwość, poziom stymulacji, frustrację oraz wpływ na partnerkę. Z kolei IPE pozwala na wielowymiarową ocenę: poczucia kontroli, satysfakcji seksualnej oraz lęku i frustracji związanej z wytryskiem.

Standardem jest, że osoba pozostająca w relacji z mężczyzną (partner lub partnerka) bierze udział w procesie diagnostycznym. Problem przedwczesnego wytrysku nie jest tylko kwestią mężczyzny, lecz również zakłóceniem w relacji, które wpływa na satysfakcję i dobrostan partnerów.

Badania fizykalne – czy nadwrażliwość żołędzi to jedyna przyczyna?

Podczas badania narządów płciowych lekarz ocenia budowę anatomiczną, np. czy wędzidełko nie jest za krótkie i czy prącie nie wykazuje cech stulejki. Nieprawidłowości mogą nasilać nadwrażliwość i utrudniać opóźnienie wytrysku.

Jeśli przyczyny przedwczesnego wytrysku nie zostały wykryte w badaniu fizykalnym, podejrzewane jest tło hormonalne i zlecane jest wykonanie badań krwi.

Badania laboratoryjne a przyczyny somatyczne (hormony, stany zapalne)

W przypadku podejrzenia tła somatycznego zleca się badania hormonów, m.in.:

• TSH;
• testosteron;
• prolaktyna;
• poziom cukru.

Wyleczenie zapalenia gruczołu krokowego często prowadzi do znacznego wydłużenia czasu lub kontroli nad wytryskiem, bez konieczności stosowania leków opóźniających wytrysk.