Nietrzymanie moczu stanowi istotny problem kliniczny i społeczny u osób w różnym wieku. Wywiera negatywny wpływ na jakość życia i codzienne funkcjonowanie. Ogranicza aktywność zawodową, społeczną oraz komfort psychiczny. Mimo wysokiej prewalencji często pozostaje problemem niezdiagnozowanym i nieleczonym, częściowo z powodu bariery wstydu. Tylko co druga osoba zmagająca się z nietrzymaniem moczu decyduje się porozmawiać o tym z lekarzem.
Współczesna medycyna oferuje szereg opcji przywracających prawidłowe funkcjonowanie pęcherza, wśród nich ważną rolę odgrywa farmakoterapia.
Nietrzymanie moczu i jego rodzaje
Nietrzymaniem moczu jest niezamierzone oddawanie moczu, które odbywa się bez udziału woli i prowadzi do częściowego lub pełnego opróżnienia pęcherza.
Rodzaje nietrzymania moczu:
- wysiłkowe: charakteryzuje się wyciekiem moczu podczas czynności zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej, takich jak kaszel, kichanie, śmiech czy wysiłek fizyczny. Jest to najczęściej diagnozowana postać, często związana z osłabieniem struktur dna miednicy,
- naglące: objawia się mimowolnym wyciekiem moczu poprzedzonym uczuciem nagłego, niemożliwego do opanowania parcia na pęcherz. Utrata moczu może następować również w spoczynku oraz w nocy (nokturia),
- mieszane: współistnienie objawów charakterystycznych dla wysiłkowego i naglącego nietrzymania moczu.
Identyfikuje się również inne, rzadsze postacie, takie jak wynikające z przepełnienia czy formy przejściowe, np. indukowane infekcjami układu moczowego.
Czynniki wpływające na nietrzymanie moczu
Do czynników ryzyka należą m.in. zaawansowany wiek, przebyte ciąże i porody siłami natury, otyłość, częste zakażenia układu moczowego, przewlekłe zaparcia, interwencje chirurgiczne w obrębie miednicy mniejszej, palenie tytoniu oraz schorzenia neurologiczne. Nietrzymanie moczu u mężczyzn zwykle związane jest z przerostem prostaty i powiązanym leczeniem chirurgicznym (np. usunięcie gruczołu krokowego).
Kiedy zacząć stosować leki na nietrzymanie moczu?
Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego. Postępowanie terapeutyczne pierwszego rzutu obejmuje zazwyczaj metody zachowawcze, takie jak modyfikacja stylu życia, terapia behawioralna oraz fizjoterapia, w tym ćwiczenia na osłabione mięśnie dna miednicy (ćwiczenia mięśni Kegla).
Farmakoterapia jest rozważana gdy:
- interwencje zachowawcze nie przynoszą satysfakcjonującej poprawy,
- przeważają objawy związane z nadreaktywnością pęcherza oraz naglącym nietrzymaniem moczu.
W tych przypadkach stosowanie leków przepisanych przez lekarza stanowi podstawową metodę terapeutyczną.
W przypadku nawrotu dolegliwości, lekarz prowadzący może zadecydować o ponownym włączeniu leczenia farmakologicznego lub rozważyć alternatywne metody, w tym leczenie zabiegowe.
Tabletki na nietrzymanie moczu na receptę – leki antycholinergiczne
Leki antycholinergiczne stanowią podstawową grupę preparatów farmakologicznych, które redukują częstość i siłę niekontrolowanych skurczów wypieracza. Działają poprzez blokowanie receptorów muskarynowych:
- łagodzą objawy nietrzymania moczu,
- zmniejszają częstomocz,
- redukują parcia naglące.
Niektóre preparaty (w postaci tabletek, kapsułek) mogą również wydłużać tzw. warning time, czyli czas od pierwszego uczucia parcia do bezwzględnej konieczności mikcji. Dostępne leki wspierają funkcjonowanie całego układu moczowego. Ich głównym celem jest przywrócenie kontroli nad oddawaniem moczu.
Tabletki na nietrzymanie moczu – co poprawi funkcjonowanie układu moczowego?
Do najczęściej stosowanych substancji czynnych z tej grupy należą: oksybutynina, tolterodyna, darifenacyna, solifenacyna, chlorek trospium, fezoterodyna.
Wybrane nazwy leków na receptę:
- Emselex,
- Toviaz,
- Ditropan,
- Driptane,
- Oxybutyninum Aflofarm,
- Zevesin,
- Vesoligo,
- Vesisol,
- Vesicare,
- Uronorm,
- Soreca,
- Solinco,
- Solifurin,
- Solifenacin,
- Silamil,
- Beloflow,
- Aurosolin,
- Asolfena,
- Afenix,
- Adablok,
- Tolzurin,
- Defur,
- Titlodine,
- Urimper,
- Uroflow.
Wymienione leki są dostępne wyłącznie na podstawie recepty lekarskiej i powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza.
Działania niepożądane preparatów stosowanych w leczeniu nietrzymania moczu
Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania leków antycholinergicznych obejmują jaskrę z wąskim kątem przesączania oraz miastenię. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z ryzykiem retencji moczu oraz z zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego. Nietrzymanie moczu u kobiet w okresie pomenopauzalnym ze współistniejącymi zmianami zanikowymi w obrębie układu moczowo-płciowego, może być leczone miejscowo estrogenami. W niektórych przypadkach klinicznych rozważa się terapię skojarzoną, np. mirabegron z solifenacyną.