Nietrzymanie moczu to wstydliwy problem, o którym nie mówi się głośno. Należy do tematów tabu, choć dotyczy milionów ludzi na całym świecie. W obliczu krępujących objawów schorzenia ważne jest podjęcie decyzji o skorzystaniu z pomocy specjalistów.
Zalecane postępowanie przy nietrzymaniu moczu opiera się na stopniowym rozszerzaniu zakresu terapii. Jak wygląda skuteczne leczenie nietrzymania moczu z użyciem leków, działań zachowawczych i zabiegów?
Co jest wskazaniem do rozpoczęcia leczenia?
Najczęściej, gdy pojawiają się pierwsze objawy, kobiety w pierwszej kolejności zgłaszają się do ginekologa, mężczyźni do urologa – lekarze obu tych specjalizacji zajmują się dobieraniem i planowaniem terapii z uwzględnieniem możliwie skutecznych metod leczenia nietrzymania moczu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących wybrania specjalisty zawsze warto zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.
Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których problemowi nietrzymania moczu towarzyszą inne dolegliwości ze strony układu moczowego.
To objawy, które mogą wskazywać na zaburzenia wymagające pogłębionej diagnostyki i zmiany strategii leczenia.
Nietrzymanie moczu – leczenie zachowawcze
Zachowawcze metody leczenia często są pierwszym etapem postępowania. Polegają na walce z nietrzymaniem moczu bez ingerencji farmakologicznej lub chirurgicznej (leczenia operacyjnego).
Terapia opiera się na treningu pod okiem fizjoterapeuty specjalizującego się w uroginekologii, porządkowaniu nawyków związanych z korzystaniem z toalety oraz pracy z osłabionymi mięśniami dna miednicy. W każdym z tych obszarów pracuje się nad innymi czynnikami, które wpływają na różne etapy kontrolowania mikcji. Wszystkie wzajemnie się uzupełniają.
Ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy – leczenie, ale i profilaktyka wysiłkowego nietrzymania moczu
Mięśnie dna miednicy odpowiadają za utrzymanie pęcherza i cewki moczowej we właściwym położeniu oraz za prawidłowe napięcie podczas wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej.
Ćwiczenia ukierunkowane na te struktury zwiększają napięcie mięśniowe i poprawiają stabilność dolnego odcinka układu moczowego. Praca z fizjoterapeutą ma na celu wypracowanie prawidłowej aktywacji odpowiednich grup mięśni.
Mając świadomość przyczyn nietrzymania moczu i znając możliwe ryzyko wystąpienia tego zaburzenia, warto zgłosić się do fizjoterapeuty (nawet na jedną wizytę), jeszcze zanim problem z nietrzymaniem moczu faktycznie wystąpi.
Leki na nietrzymanie moczu – co stosuje się w różnych rodzajach nietrzymania moczu?
Leczenie farmakologiczne wdraża się wtedy, gdy:
- postępowanie niefarmakologiczne nie przynosi wystarczającej kontroli objawów;
- obraz kliniczny od początku wskazuje na zaburzenia regulacji nerwowej lub czynnościowej dolnych dróg moczowych.
Preparaty doustne dobiera się zawsze w odniesieniu do typu nietrzymania moczu, ponieważ każda postać wiąże się z innym sposobem pracy pęcherza, cewki moczowej lub struktur nerwowych – tym samym wymaga wdrożenia leków o innym mechanizmie działania.
Leczenie farmakologiczne wysiłkowego nietrzymania moczu
Przy leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu możliwości wdrożenia farmakoterapii są stosunkowo ograniczone. Zaburzenie wiąże się głównie z niewydolnością aparatu podporowego cewki moczowej, dlatego leki nie stanowią podstawy postępowania.
W wybranych przypadkach stosuje się duloksetynę (lek Yentreve) – inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Substancja zwiększa napięcie zwieracza cewki poprzez wpływ na ośrodkowe drogi nerwowe odpowiedzialne za kontrolę mikcji.
Leczenie farmakologiczne naglącego nietrzymania moczu
Naglące nietrzymanie moczu to przypadłość, w której farmakoterapia może odgrywać znacznie większą rolę. Postać ta wiąże się z nadmierną aktywnością mięśnia wypieracza pęcherza, prowadzącą do nagłych i trudnych do opanowania parć.
Leki pierwszego rzutu należą do grupy antagonistów receptorów muskarynowych. Ograniczają nadmierne skurcze pęcherza i zmniejszają częstość sytuacji, w których następuje mimowolne popuszczanie moczu. Do najczęściej stosowanych substancji należą solifenacyna, tolterodyna oraz oksybutynina.
W tym typie nietrzymania moczu zazwyczaj pacjenci przyjmują:
- Uronorm;
- Zevesin;
- Vesoligo;
- Urimper;
- Uroflow;
- Oxybutyninum Aflofarm.
Do alternatywnych metod leczenia naglącego nietrzymania moczu należy terapia z wykorzystaniem agonistów receptorów beta-3 adrenergicznych (np. mirabegronu). Leki z tą substancją czynną wpływają na rozluźnienie mięśnia wypieracza w fazie napełniania pęcherza, bez nasilania objawów suchości w jamie ustnej czy zaparć.
Farmakoterapia nietrzymania moczu z przepełnienia
Nietrzymanie moczu z przepełnienia wynika najczęściej z utrudnionego odpływu moczu lub osłabionej kurczliwości pęcherza. Działanie dobranych leków ma prowadzić do zmniejszenia oporu w obrębie cewki moczowej.
Zastosowanie znajdują leki z grupy alfa-adrenolityków, które rozluźniają mięśnie gładkie szyi pęcherza i sterczowego odcinka cewki. Najczęściej stosowane substancje to tamsulozyna, alfuzosyna oraz doksazosyna, które poprawiają przepływ moczu i zmniejszają jego zaleganie w pęcherzu.
Przykładowe preparaty to:
- Tamoptim;
- Tamsulosin Medreg;
- Uprox;
- Dalfaz SR;
- Alfuzostad;
- Doxonex;
- Dozox.
Zabiegowe i operacyjne leczenie nietrzymania moczu – kiedy jest potrzebne?
Postępowanie zabiegowe rozważa się wtedy, gdy leczenie zachowawcze oraz farmakologiczne nie przyniosło pożądanych rezultatów. W wybranych sytuacjach specjalista może rozważyć postępowanie zabiegowe również wcześniej, gdy zdiagnozowany stan pacjenta wskazuje na trwałe zaburzenia wynikające z anatomii.
Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w których dochodzi do:
- znacznego obniżenia struktur podtrzymujących cewkę moczową;
- utrwalonych zaburzeń jej szczelności.
W takich przypadkach dalsze wzmacnianie mięśni lub modyfikowanie pracy pęcherza moczowego przestaje wystarczać.
Leczenie nietrzymania moczu u kobiet
U pacjentek zabiegi przy nietrzymaniu moczu najczęściej dotyczą podłoża wysiłkowego. Jedną z małoinwazyjnych opcji leczenia jest podanie (przez pochwę) wypełniacza okołocewkowego. Taką substancją jest bulkamid – poliakrylamidowy hydrożel wstrzykiwany w ścianę cewki moczowej. Podany płyn zwiększa jej objętość i poprawia zamykanie światła cewki podczas sytuacji prowadzących do zwiększenia ciśnienia w jamie brzusznej. Procedura nie wymaga nacięć ani długiej rekonwalescencji.
Leczenia nietrzymania moczu u mężczyzn
Zabiegowe leczenie nietrzymania moczu u mężczyzn częściej wiąże się z następstwami operacji prostaty. W takich sytuacjach rozważa się implantację taśm lub sztucznego zwieracza cewki moczowej.
Kwalifikacja do leczenia zabiegowego zawsze opiera się na dokładnej diagnostyce i ocenie przyczyny nietrzymania moczu. Rodzaj procedury dobiera się indywidualnie, z uwzględnieniem wieku, stylu życia, stanu ogólnego oraz oczekiwań pacjenta.