Impotencja – co to? Przyczyny i objawy zaburzeń erekcji

Pogorszenie sprawności seksualnej bywa traktowane jako wstydliwe tabu, mimo że stanowi problem wielu mężczyzn na całym świecie. Zaburzenia seksualne prowadzą do pogorszenia jakości życia seksualnego, rzutują na relacje i samoocenę. Impotencja rzadko jest tylko problemem z utrzymaniem erekcji, częściej stanowi sygnał ostrzegawczy innych schorzeń.

Dlaczego erekcja staje się niepełna? Czy zaburzenia wzwodu są odwracalne? Na czym polega impotencja? Odpowiadamy!

Co to jest impotencja?

W terminologii medycznej impotencję (inaczej zaburzenia erekcji) definiuje się jako konsekwentną, trwałą lub nawracającą niezdolność do uzyskania, lub utrzymania wzwodu prącia w stopniu wystarczającym do odbycia satysfakcjonującego stosunku seksualnego.

Aby doszło do pełnego wzwodu, niezbędna jest współpraca układu nerwowego, naczyniowego, odpowiedniego stężenia hormonów oraz czynników psychologicznych. Wśród nich kluczową rolę odgrywa sprawne ukrwienie prącia.

Pod wpływem pobudzenia, z zakończeń nerwów oraz śródbłonka naczyń uwalniany jest tlenek azotu, który inicjuje kaskadę reakcji. Następuje rozkurcz mięśni gładkich ciał jamistych prącia, gwałtowny napływ krwi do członka i ostatecznie pełne obrzmienie oraz sztywność narządu, czyli wzwód.

Impotencja u mężczyzn oznacza zarówno brak reakcji penisa od początku zbliżenia, jak i przedwczesny zanik wzwodu, który uniemożliwia dokończenie penetracji.

Objawy impotencji i zaburzeń erekcji

Głównym objawem impotencji jest niemożność uzyskania sztywności członka mimo podniecenia.

Pacjent może również zaobserwować:

• zaburzenia wzwodu – np. mniejsza twardość prącia niż dotychczas;
• trudność z utrzymaniem wzwodu do ejakulacji;
• zanik porannych i nocnych erekcji;
• osłabienie libido.

Objawy mogą pojawiać się nagle lub narastać stopniowo.

Kiedy problemy z erekcją stają się chorobą?

O stanie chorobowym mówimy, gdy problemy są utrwalone, powtarzają się lub narastają w czasie.

Pojedynczy incydent nie musi oznaczać impotencji. Trudności ze wzwodem, występujące pod wpływem silnego stresu, przemęczenia czy spożycia alkoholu, są naturalną reakcją organizmu i nie stanowią powodu do niepokoju, o ile ustępują po wyeliminowaniu niekorzystnych czynników.

Gdy problemy powtarzają się w ponad 25% podejmowanych prób, pacjent powinien skonsultować się ze specjalistą w celu diagnostyki (np. badania laboratoryjne) i omówienia metod leczenia impotencji.

W zaburzeniach erekcji często wskazana jest pomoc specjalisty seksuologa, ponieważ problemy z utrzymaniem wzwodu generują wtórny stres, który może dodatkowo nasilać problemy.

Rodzaje impotencji – impotencja pierwotna a wtórna

Medycyna rozróżnia dwa główne rodzaje impotencji: pierwotną i wtórną.

Problem impotencji pierwotnej jest rzadki – mężczyzna nigdy nie był w stanie osiągnąć erekcji wystarczającej do odbycia stosunku. Zazwyczaj związana jest z wadami budowy prącia lub brakami hormonów i deficytami neurologicznymi od okresu dojrzewania.

Impotencja wtórna dotyczy mężczyzn, którzy wcześniej nie mieli problemów ze sprawnością. Jest to najczęstszy typ. Pojawia się pod wpływem chorób, wieku lub czynników psychicznych.

Impotencja – przyczyny i mechanizm powstawania

Podłoże biologiczne stanowi ok. 80% wszystkich przypadków zaburzeń erekcji, dlatego zrozumienie przyczyn i metod leczenia zaburzeń erekcji wymaga spojrzenia na organizm jako na całość.

Przyczyny naczyniowe – wydolność układu krążenia

Jeśli krew nie może napłynąć do ciał jamistych prącia, erekcja nie powstanie. Dlatego problemy z erekcją często są pierwszym sygnałem ostrzegawczym ze strony układu krążenia.

Przyczyny metaboliczne

Cukrzyca prowadzi do uszkodzenia drobnych naczyń i nerwów, które mogą powodować problemy z utrzymaniem wzwodu.

Hormonalne podłoże impotencji

Nieprawidłowości hormonalne osłabiają libido i mechanizm erekcji.

Podłożem mogą być, m.in.:

• hipogonadyzm;
• choroby tarczycy;
• nadmiar prolaktyny, która hamuje produkcję testosteronu.

Przy nadczynności tarczycy zaburzenia wzwodu mogą występować pomimo prawidłowego stężenia testosteronu we krwi. Nadmiar prolaktyny często jest wynikiem niezdiagnozowanego guza przysadki mózgowej lub skutkiem ubocznym stosowania leków psychotropowych.

Przyczyny neurologiczne

Schorzenia neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona), a także urazy rdzenia kręgowego, zaburzają funkcje układu nerwowego i mogą wywoływać impotencję.

W przypadku udaru rodzaj i nasilenie dysfunkcji zależą od tego, który obszar mózgu uległ uszkodzeniu.

Styl życia i używki

Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu wpływają niekorzystnie na potencję – stanowią niezależny czynnik ryzyka znacznego spadku libido.

Z kolei krótki sen (lub fragmentaryczny) prowadzi do spadku aktywności w ciągu dnia, która obniża pożądanie i ogólną satysfakcję z seksu.

Leki i zabiegi jako przyczyna impotencji

Przyczyną problemów może być farmakoterapia innych schorzeń, np. gdy stosuje się leczenie nadciśnienia beta-blokerami lub diuretykami tiazydowymi.

Również w wyniku urazów lub operacji w obrębie miednicy może dojść do przerwania struktur nerwowych odpowiedzialnych za utrzymanie erekcji.

Czym jest impotencja psychogenna?

Impotencja psychogenna wynika z blokad na tle psychicznym i stanowi podłoże ok. 20% pierwotnych przyczyn zaburzeń wzwodu.

Mózg pod wpływem silnego stresu może hamować uwalnianie tlenku azotu, który jest niezbędny do uzyskania erekcji.

Najczęstsze psychogenne przyczyny zaburzeń erekcji

Do podłoża psychicznego impotencji należą najczęściej:

• lęk zadaniowy – obawa przed porażką i brakiem satysfakcji partnerki;
• niskie poczucie własnej wartości u pacjenta;
• stany depresyjne i lękowe;
• traumy związane z seksem, rygoryzm religijny lub restrykcyjne wychowanie;
• problemy w relacji, brak intymności, ukryte konflikty;
• brak satysfakcjonującej gry wstępnej;
• stres mniejszościowy oraz zinternalizowana homofobia – w przypadku mężczyzn homo- i biseksualnych pogarszają jakość życia intymnego.

W psychogennej impotencji erekcja może występować w postaci wzwodów nocnych i porannych lub podczas samodzielnej masturbacji, ale zanika w trakcie stosunku seksualnego z partnerką.

Impotencja w młodym wieku

Trudności w odbyciu stosunku seksualnego w młodym wieku stają się coraz częstszym problemem.

Nieprawidłowości pojawiają się jako wynik współczesnego życia, któremu towarzyszą (m.in.):

• nadmiar bodźców;
• przewlekłe niewysypianie się;
• presja sukcesu.

Niebezpiecznym zjawiskiem jest stosowanie sterydów anaboliczno-androgennych, które wywołują ciężki niedobór naturalnego testosteronu. Mężczyźni przyjmujący sterydy doświadczają przedłużających się problemów z erekcją oraz zaniku libido.

Wpływ pornografii na potencję

Problemem jest również uzależnienie od pornografii internetowej i cyberseksu.

Przebodźcowanie wirtualną erotyką, nieograniczona dostępność pornografii i kompulsywna masturbacja mogą skutkować brakiem podniecenia i erekcji w realnym kontakcie.

Czy impotencja dotyczy kobiet?

Choć pojęcie „impotencja” stosowane jest w odniesieniu do mężczyzn, kobiety również dążą do utrzymania sprawności i satysfakcji seksualnej. Odpowiednikiem męskiej impotencji są kobiece dysfunkcje seksualne.

Rodzaje kobiecych dysfunkcji seksualnych

Spektrum kobiecych dysfunkcji seksualnych obejmuje deficyty w różnych sferach, m.in.:

• pożądanie – zmniejszenie lub brak pragnień i myśli seksualnych;
• podniecenie – brak nawilżenia i przekrwienia narządów płciowych w odpowiedzi na bodźce;
• orgazm – opóźnienie lub jego brak;
• ból podczas stosunku (dyspareunia i pochwica).

Podobnie jak u mężczyzn, dysfunkcje te mają bardzo złożone podłoże biologiczne i psychologiczne.

Przyczyny problemów seksualnych u kobiet

Główne źródła impotencji u kobiet:

• zmiany hormonalne – spadek stężenia estrogenów oraz testosteronu związany z menopauzą prowadzi do ścieńczenia ścian pochwy i suchości;
• choroby przewlekłe i leki – ukryte choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca);
• farmakoterapia – w szczególności leki przeciwdepresyjne oraz leki na nadciśnienie;
• czynniki psychologiczne i środowiskowe – przewlekłe zmęczenie, codzienny stres, brak akceptacji własnego ciała;
• relacja z partnerem – konflikty, brak emocjonalnej bliskości.

Wpływ impotencji na związek

Skutki długotrwałej impotencji rzadko dotyczą tylko jednej osoby. Jest to problem obojga partnerów – dotyczy relacji. Powstają napięcia, które z czasem mogą prowadzić do kryzysu w związku.

Partnerzy mogą:

• czuć się odrzuceni, nieatrakcyjni i obwiniać się za zaistniałą sytuację;
• reagować frustracją, złością lub postawą obronną, co dodatkowo zniechęca do inicjowania zbliżeń.

Rozmowy o impotencji bywają trudne. Utożsamianie męskości z nieprzerwaną sprawnością seksualną nakłada na mężczyzn ogromną presję, która może przyczyniać się do reagowania gniewem.

Specjaliści podczas psychoterapii mogą zalecić parom odejście od koncentracji na penetracji na rzecz innych form intymności. Urozmaicenie sfery seksualnej pozwala zredukować stres i utrzymać więź fizyczną, omijając barierę – niemożność uzyskania lub utrzymania wzwodu. Mogą to być:

• pieszczoty manualne;
• stymulacje oralne;
• gadżety erotyczne.

Jak zapobiegać impotencji?

Zapobieganie wystąpieniu zaburzeń erekcji opiera się na dbaniu o ogólną kondycję organizmu. To, co jest dobre dla serca, jest również korzystne dla sprawności intymnej.

Zmiana nawyków związanych ze stylem życia może znacząco obniżyć ryzyko impotencji.

Jak zmniejszyć ryzyko impotencji?

Profilaktyka impotencji powinna obejmować:

• regularną aktywność fizyczną – poprawia krążenie i podnosi poziom androgenów;
• rezygnację z używek – palenie papierosów zwęża naczynia krwionośne, co jest jedną z głównych przyczyn zaburzeń erekcji;
• zdrową dietę – ograniczenie tłuszczów nasyconych i cukrów prostych;
• badania kontrolne – regularna kontrola poziomu glukozy oraz cholesterolu pozwalają wychwycić zagrożenia na etapie, gdy leczenie impotencji jest najprostsze.

Podsumowanie – przyczyny i objawy zaburzeń erekcji

Impotencja to niemożność uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do odbycia satysfakcjonującego stosunku seksualnego. Rzadko jest jedynie problemem intymnym – często stanowi sygnał ostrzegawczy ze strony układu krążenia, gospodarki hormonalnej lub psychiki. Nazywana jest „barometrem zdrowia mężczyzny”.

Erekcja wymaga współpracy wielu układów organizmu, dlatego przyczyny impotencji mogą być różnorodne – od chorób metabolicznych i neurologicznych po stres i czynniki stylu życia.

W wielu przypadkach impotencja jest odwracalna. Wczesna diagnostyka zaburzeń erekcji pozwala nie tylko przywrócić sprawność seksualną, ale także wykryć i leczyć poważniejsze schorzenia.

Dbanie o zdrowie, aktywność fizyczna oraz regularne badania to najskuteczniejszy sposób na utrzymanie dobrej kondycji seksualnej przez długie lata.